شاهدانه، دانه ای مغذی برای انسان ها - گردش 360 به دور دنیا

به گزارش گردش 360 به دور دنیا، شاهدانه، گیاهی با قدمت طولانی است که نقش تاریخی آن در میان جوامع بشری بسیار برجسته است. سالیان زیادی است که از این گیاه در مصارف گوناگونی استفاده می گردد. در این مطلب قصد داریم به مزایای مصرف تخم شاهدانه برای سلامتی انسان ها بپردازیم.

دانه شاهدانه، اغلب به طور کامل، خام یا پخته (بوداده) خورده می گردد. از لحاظ گیاهشناسی، شاهدانه در واقع میوه ای تک دانه ای و سخت پوست است با یک هسته مرکزی سفید و نرم که به علت مواد مغذی موجود در آن، بسیاری از انسان ها و بعضی حیوانات از آن تغذیه می نمایند. بسیاری از نویسندگان به اشتباه شاهدانه را جزو غلات طبقه بندی می نمایند؛ زیرا به عنوان یک محصول در مزرعه رشد می نماید و خواص مشابه دانه های واقعی (مانند برنج، ارزن، گندم، جو، چاودار و غیره) را فراهم می نماید.

اما شاهدانه در واقع یک دانه روغنی با پروتئین نسبتا بالا و کربوهیدرات کم است. دانه های روغنی این گیاه، انگیزه ای دیگر برای مصرف به وسیله انسان های اولیه بود.

ارزش غذایی شاهدانه بسیار خارق العاده است. این دانه حاوی 20 تا 25 گرم پروتئین زودهضم، 20 تا 30 درصد گربوهیدرات و 25 تا 35 درصد روغن و بعلاوه حدود 10 تا 15 درصد فیبر نامحلول است که به وسیله دستگاه گوارشی عبور می نماید و به این ترتیب به عنوان یک ماده سبوس دار عمل می نماید.

روغن بی نظیری که از شاهدانه گرفته می گردد حاوی میزان زیادی اسیدهای چرب لازم است در حالی که خود شاهدانه نیز حاوی طیف وسیعی از مواد معدنی شامل فسفر، پتاسیم، منیزیم، گوگرد و کلسیم به همراه مقادیر میانه آهن و روی است. علاوه بر این شاهدانه منبع مناسبی از کاروتن، پیش ماده ویتامین A است. از زمانی که انسان ها آغاز به اهلی کردن انسان ها کردند از شاهدانه به علت روغن و پروتئینن بالای آن برای تغذیه خود و دام های خود استفاده می کردند.

از روغن شاهدانه علاوه بر استفاده های خوراکی بعلاوه در مصارف گوناگونی مانند سوخت روشنایی، نگهدارنده چوب و ساخت صابون استفاده می کردند. گذشته از ارزش اساسی آن به عنوان یک منبع غنی از پروتئین و کربوهیدرات، اهمیت کلیدی غذایی آن برای انسان های پیشین، به علت سطح قابل توجهی از اسید های چرب ضروری آن بوده است.

اسید های چرب امگا- 3 و امگا- 6 (اکثرا اسید لینولئیک و لینولینیک) برای انسان ها بسیار لازم است. غلات منابع عالی کربوهیدرات و حاوی مقادیر قابل توجهی از پروتئین ها و روغن های غیر اشباع هستند اما اغلب عاری از اسید های چرب ضروری و حیاتی به خصوص امگا-3 و امگا-6 هستند. بنابراین ما باید این اسید ها را از منابع غذایی دیگر بدست آوریم. بعضی ماهی ها و بعلاوه روغن بعضی دانه ها مثل دانه کتان، دانه گل مغربی(پامچال شب) و گل گاوزبان حاوی اسید های چرب ضروری هستند اما شاهدانه یک دانه مخصوص به علت نسبت ایده آل اسید های چرب موجود در آن برای سلامتی انسان ها است.